Toch kennen dromen ook gevoel voor tijd

De gevangenissonnetten van Albrecht Haushofer

De gevangenissonnetten in Toch kennen dromen ook gevoel voor tijd van de Duitse dichter Albrecht Haushofer roepen een aantal fundamentele vragen op, zoals over de waarheidsaanspraak van poëzie, over het dichterschap als zelfonderzoek en over schrijven als ontsnapping uit onmogelijke omstandigheden. Vanavond belichten we deze tweetalige bundel op dichterlijke, essayistische, biografisch-historische en muzikaal-theatrale wijze.

De gedichten van Albrecht Haushofer (1903-1945) ontstonden in complexe historische omstandigheden. Hij was geograaf, hoogleraar aan de Hochschule für Politik, secretaris-generaal van het Gesellschaft für Erdkunde en diplomaat. Tegelijk was hij dichter en toneelschrijver en behoorde hij tot de kringen die zich tegen het Hitler-regime verzetten, de reden waarom hij tijdens de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog gevangenzat en in de nacht van 22 op 23 april 1945 door een SS-commando werd geëxecuteerd. In de gedichten die hij tijdens zijn gevangenschap schreef blikt hij terug op zijn getroebleerde leven en op het lot van Duitsland.

Deze tweetalige bundel met 25 van Haushofers gevangenissonnetten verschijnt bij uitgeverij HetMoet en wordt deze avond op dichterlijke, essayistische, biografisch-historische en muzikaal-theatrale wijze belicht door Ilse van Oosten, Bas von Benda-Beckmann en vertaler van de bundel Maarten Asscher. Ook brengt voordrachtskunstenaar Simon Mulder fragmenten uit het levensverhaal van Haushofer, waarin zijn gedichten een grote rol spelen. Componist Henry Kelder heeft voor de gelegenheid drie van de sonnetten getoonzet voor sopraan, viool en cello. Een sterrencast bestaande uit José Kamminga (sopraan), Matthias Naegele (cello) en Lis Perry (viool) brengt bijpassende muziek.

Over de sprekers

Ilse van Oosten studeerde Engelse Taal en Cultuur en Literary Studies aan de Universiteit Leiden. Tegenwoordig is ze werkzaam als redacteur voor uitgeverij HetMoet, waarnaast ze ook tentoonstellingen cureert voor Treehouse NDSM, literaire avonden organiseert en boeken recenseert voor de lage landen. Daarnaast is ze momenteel bezig met het samenstellen van een bloemlezing van de brieven van Leonard Woolf voor The New Menard Press.

Maarten Asscher is schrijver en poëzievertaler. Hij vertaalde eerder gedichten van o.a. Bertolt Brecht, Salvador Espriu, Thomas Gray, Fernando Pessoa en Paul Valéry. In 2021 verscheen zijn metrische en berijmde vertaling van Oscar Wilde’s The Ballad of Reading Gaol bij Boom Uitgevers. In 2015 promoveerde hij op het proefschrift Het uur der waarheid. Over de gevangenschap als literaire ervaring, waarin persoon en werk van Albrecht Haushofer uitvoerig aan de orde komen.

Bas von Benda-Beckmann is schrijver en historicus. Onlangs verscheen van hem Het Kleedje voor Hitler. Een familiegeschiedenis, waarin hij op zoek gaat naar het naziverleden van zijn Duitse familie. Eerder schreef hij De Velser Affaire, dat op de shortlist stond van de Libris Geschiedenis Prijs; Het Oranjehotel, dat de longlist van de Libris Geschiedenis Prijs haalde en Na het Achterhuis. Anne Frank en de andere onderduikers in de kampen (met Erika Prins, Gertjan Broek, Esther Göbel en Teresien da Silva).