© Johan Persson
Karaktermoord en media in historisch perspectief

Persoonlijke aanvallen van nul tot nu

Karaktermoord is het moedwillig publiekelijk zwartmaken van de reputatie van tegenstanders, vaak met politieke doeleinden. Zulke persoonlijke aanvallen zijn geen typisch hedendaags verschijnsel, maar in feite ouder dan de weg naar Rome. Deze avond plaatsen we karaktermoord in historisch perspectief, maar besteden we ook aandacht aan de Nederlandse actualiteit. 

Bij de ingang van de zaal word je gevraagd om je coronatoegangsbewijs te tonen.

Dit programma is ook online bij te wonen.

Hoewel we vaak geneigd zijn karaktermoord als een typisch hedendaags verschijnsel te beschouwen, reiken de historische wortels ver terug. Door de eeuwen heen zijn talloze keizers, koninginnen, pausen en presidenten het mikpunt van persoonlijke aanvallen geweest. Daarbij werden allerlei media ingezet, van toespraken, kronieken en pamfletten tot spotprenten en televisiespotjes. 

Naar aanleiding van het themanummer ‘Karaktermoord en media’ van het Tijdschrift voor Geschiedenis dat onlangs verscheen, plaatsen de sprekers praktijken van karaktermoord in historisch perspectief. Martijn Icks en Eric Shiraev bespreken respectievelijk de meedogenloze politieke toespraken van de Romeinse redenaar Cicero en de manier waarop de Amerikaanse generaal en president George Washington door middel van vervalste brieven door het slijk werd gehaald. Daarnaast is er ook aandacht voor karaktermoord in de Nederlandse politiek. Carla Hoetink gaat in op persoonlijke aanvallen in onze parlementaire geschiedenis en onderzoeksjournalist Ariejan Korteweg maakt ons deelgenoot van zijn ervaringen met karaktermoord op het hedendaagse Binnenhof. 

Over de sprekers 

Edwina Hagen is historicus (Vrije Universiteit Amsterdam) en publiceerde onder andere de biografie President van Nederland. Rutger Jan Schimmelpenninck 1761-1825 (2012), een artikel over de karaktermoord op deze staatsman, en “Character attacks on Dutch revolutionary Adam Gerard Mappa (1754-1828)”, in: E.B. Shiraev, e.a. (eds.) Routledge Handbook of Character Assassination and Reputation Management (2019). 

Martijn Icks is historicus van de Romeinse oudheid (Universiteit van Amsterdam) en is gespecialiseerd in keizerlijke beeldvorming en karaktermoord als historisch verschijnsel. Hij schreef onder andere The Crimes of Elagabalus: The Life and Legacy of Rome’s Decadent Boy Emperor (2011) en Character Assassination and Reputation Management: Theory and Applications (2021). 

Eric Shiraev is specialist in politieke psychologie (George Mason University, Virginia) en legt zich toe op karaktermoord vanuit intercultureel en multidisciplinair perspectief. Hij is de auteur en redacteur van meer dan twintig boeken, waaronder Cross-Cultural Psychology (7e ed. 2021) en Character Assassination and Reputation Management: Theory and Applications (2021). 

Carla Hoetink is politiek historicus (Radboud Universiteit Nijmegen) met een specialisme in de taal en cultuur van de Nederlandse politiek. In 2020 ontving zij de D.J. Veegens Prijs voor haar proefschrift Macht der gewoonte. Regels en rituelen in de Tweede Kamer na 1945. Haar nieuwste boek is Terug naar het Binnenhof 1945. De Tweede Kamer in ere hersteld (2020). 

Ariejan Korteweg was correspondent Parijs en is politiek verslaggever voor de Volkskrant. In zijn eigen verslaggeverscolumn op donderdag publiceerde hij onder andere “Hoe pleeg je karaktermoord op het Binnenhof? Vier schoolvoorbeelden” (2019). Hij is auteur van de boeken Lobbyland. De geheime krachten in Den Haag (2016) en Surplace. Over de ziel van Frankrijk (2013). 

Gerelateerde programma’s
18 11 21
Kellis in de Dakhla-oase
Religie in Romeins Egypte

De Dakhla-oase is momenteel één van de best onderzochte provincies van Romeins Egypte. De vondsten van goed bewaard gebleven tempels, huizen en papyrus-archieven hebben het dagelijks leven van het gebied in de oudheid tastbaarder gemaakt dan elders. Deze middag gaan Olaf Kapers en Mattias Brand in twee lezingen dieper in op het (religieuze) leven in vierde-eeuws Egypte.

Datum
Donderdag 18 nov 2021 16:00 – 17:30
Locatie
SPUI25
09 09 21
De gloriejaren van een vergeten wereldstad
Antwerpen in de zestiende eeuw

De stad die Antwerpen ooit is geweest, is vandaag de dag haast onherkenbaar. Verwoest door de vlammen en bombardementen van wereldoorlogen is haar geschiedenis goed verstopt achter een façade van herbouwde monumenten. Toch was de havenstad ooit het middelpunt van de wereld. Michael Pye ontsluit in zijn nieuwe boek Antwerpen (De Bezige Bij) de geschiedenis van een volgens hem vergeten wereldstad.

Datum
Donderdag 9 sep 2021 20:00 – 21:30
Locatie
SPUI25
11 11 21
Hoe de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend blijft
Persoonlijke geschiedenissen en collectieve verbeelding

Over de Tweede Wereldoorlog is al veel geschreven en nog altijd veel gezwegen. Dat geldt zowel voor academische als literaire en particuliere verhalen over de oorlog. In dit programma buigen twee antropologen zich over de rol van persoonlijke geschiedschrijvingen over de oorlog in de collectieve herinnering aan het verleden.

Datum
Donderdag 11 nov 2021 20:00 – 21:30
Locatie
SPUI25