Om het hart terug te brengen

Als Annemarié van Niekerk het bericht krijgt dat haar vriend Ruben Gouws en zijn moeder Tannie Hermien in Zuid-Afrika zijn vermoord, gaat zij direct terug naar haar geboorteland. Over deze tocht die haar terugvoert naar haar jeugd, schreef zij de memoir Om het hart terug te brengen.

Deze middag vertelt Van Niekerk over haar jeugd tijdens apartheid, haar bewustwording van het onrecht en het alomtegenwoordige geweld, haar worsteling met haar conservatieve vader, die haar smeekte haar relatie met een zwarte man af te breken, haar schuldgevoelens en haar diepe liefde voor het landschap. In Om het hart terug te brengen beschrijft zij haar bewustwording van haar plek als witte wetenschapper, dochter en geliefde van een zwarte man in de context van de lange, gewelddadige weg naar de vrijheid van de zwarte Zuid-Afrikaanse bevolking.

Over de sprekers

Annemarié van Niekerk was voor haar verhuizing naar Nederland in 2004 universitair docent en criticus in Zuid-Afrika. Sindsdien recenseert ze voor Trouw. Ze publiceerde tal van wetenschappelijke artikelen, en drie bloemlezingen uit de vrouwenliteratuur van Zuid-Afrika en het continent Afrika. In 2019 verscheen van haar en Pieta van Beek My Mother’s Mother’s Mother. South African Women’s Writing from 17th-Century Dutch to Contemporary Afrikaans.

Jaap Goedegebuure vervulde na zijn letterenstudies in Leiden en Utrecht leeropdrachten aan de universiteiten van West-Berlijn, Tilburg, Nijmegen en Leiden. Hij publiceerde boeken en artikelen over de literatuur van de negentiende en twintigste eeuw, biografieën van H. Marsman en Frans Kellendonk, en recenseerde voor een groot aantal dag- en weekbladen.

Abram de Swaan is emeritus universiteitshoogleraar sociale wetenschap en leidde de Amsterdamse School voor sociaalwetenschappelijk onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam (1987-2007). Hij doceerde o.a. aan Cornell University, Columbia University, Sciences Po en het Collège de France. De Swaan was jarenlang columnist voor NRC Handelsblad. Zijn essays werden onderscheiden met de P.C. Hooftprijs (2008). De Swaans meest recente boeken, die verschenen in een twaalftal talen, zijn Woorden van de wereld (2001), Compartimenten van vernietiging (2016) en Tegen de vrouwen (2019).

Ronelda Kamfer is een van de belangrijkste stemmen in de Zuid-Afrikaanse poëzie van vandaag, en meerdere keren bekroond. Zij debuteerde met de dichtbundel Nu de slapende honden (2008), over het dagelijkse leven op de Kaapse Vlakte waar ze is opgegroeid. Haar volgende bundel Santekraam (2011) vertelt het verhaal van haar familie en de wereld waaruit deze met geweld verdreven werd. Daarna volgden de dichtbundels Mammie (2016) en Chinatown (2019), waarin zij de confrontatie aangaat met pijnlijke onderwerpen, met name seksueel geweld. Kompoun, haar eerste roman, is net verschenen. Haar vier dichtbundels zijn in het Nederlands uitgegeven door Podium en vertaald door Alfred Schaffer.

Antjie Krog leeft en werkt in Zuid-Afrika. Ze schrijft vaak over Zuid-Afrika, onder andere over de waarheids- en verzoeningscommissie in Country of My Skull. Ook in haar ongeveer twintig dichtbundels spelen de geschiedenis en de meerstemmigheid van haar land een grote rol. Haar veelbekroonde werk is politiek en persoonlijk tegelijk, lyrisch, geestig en ook ernstig. Zonder zich iets toe te eigenen, verkent ze hoe ze Afrika in haar gedichten en optredens kan verwoorden. In Nederland is zij onder meer bekend vanwege haar optredens bij Poetry International, de Nacht van de Poëzie en Winternachten. Krog is hoogleraar aan de Universiteit van Wes-Kaapland in Kaapstad.

Lisanne Snelders (moderator) is programmamaker en redacteur, met een interesse in het snijvlak van literatuur, politiek en maatschappij. Momenteel werkt ze o.a. voor internationaal literatuurfestival Read My World en Brainwash (Omroep HUMAN). In 2018 promoveerde ze aan de Universiteit van Amsterdam op de politiek van de culturele herinnering aan Nederlands-Indië.