Economische collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog: een onverwerkt verleden?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde het handelsleven op grote schaal. Bleef de economisch-pragmatische ‘Nederlandse’ koopman niet te veel op een voetstuk staan na de oorlog Journalist Arjen van Veelen, econoom Ariëtte Dekker en historicus Merel Leeman onderzoeken deze afgeblazen berechting van het economische leven naar aanleiding van haar onlangs gepubliceerde boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945.

In haar boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945 ontdekte Merel Leeman dat de economische collaboratie van Rotterdamse handelslieden tijdens de oorlog vaak nauwelijks aangeroerd blijft in de geschiedschrijving van de stad. De hele Nederlandse economie beleefde tijdens de eerste twee oorlogsjaren een bloeiperiode. Maar vooral in de havenstad, die sinds eind 19e eeuw lééfde van het Duitse achterland, lijkt deze controversiële geschiedenis nog onverwerkt. Sommige collaborerende handelslieden werden in 1945 zelfs gelauwerd om hun optreden tijdens de oorlog. In bredere zin traden de beperkingen van economisch-pragmatisme en opportunisme, zeker in een crisistijd, daardoor nauwelijks aan het licht. Hoe was dat mogelijk? De sprekers verkennen de omgang met economische collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog in heden en verleden.

Over de sprekers

Merel Leeman is historicus, literatuurwetenschapper en schrijver. In 2023 publiceerde zij het boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945 (2023, Atlas Contact). Eerder promoveerde zij op de geëmigreerde Joods-Amerikaanse historicus Peter Gay (1923-2015) en publiceerde diverse recensies en artikelen in o.a. NRC en De Groene Amsterdammer. Momenteel schrijft zij een biografie van de Nederlandse schrijfster Anna Blaman.

Arjen van Veelen
is schrijver van o.a. de non-fictie bestsellers Rotterdam. Een Ode aan inefficiëntie en Amerikanen lopen niet. Leven in het hart van de VS (de Correspondent, 2022 en 2018). Eerder publiceerde hij de bekroonde roman Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken (Bezige Bij, 2017). Hij schrijft regelmatig essays in o.a. NRC en de Correspondent.

Ariëtte Dekker is econoom en schrijver. Zij schreef een biografie van scheepsbouwer Cornelis Verolme (2005) en promoveerde in 2015 op Anton Kröller, 1862-1941. Leven op Krediet. Dit voorjaar verschijnt van haar hand De Vertrouweling. Sam van Deventer, het echtpaar Kröller-Müller en de Tweede Wereldoorlog (Prometheus).

Joop Hopster (moderator) is historicus. Hij was hoofd van de geschiedenis-afdeling van boekhandel Athenaeum. Bij het Historisch Café was hij jarenlang gespreksleider.

Gerelateerde programma’s
15 04 24
Confronting (Historical) Responsibility for the Holocaust and Slavery in a Relational Perspective
Beyond ‘Good’ and ‘Evil’

The question how to study, teach and remember historical mass crimes, above all the Holocaust and Slavery, has become emblematic in recent years. This 3rd Balzan Bystanding Lecture takes up the challenge and provides grounds for a relational perspective based on new conceptual thinking from the field of Transitional Justice and fresh empirical work on how Dutch teachers address these issues in their every-day educational work.

Datum
Maandag 15 apr 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25
10 11 23
Op zoek naar je ambivalente familiegeschiedenis

Op de boekenmarkt doen familieverhalen het onverminderd goed: het persoonlijke verslag als prisma voor grote geschiedenis blijft een pakkend genre. Familiegeschiedenissen gaan altijd over sluimerende geheimen, morele dilemma’s en uiteindelijk over de auteur zelf – die de zoektocht onderneemt en die door dit verleden is gevormd. Naar aanleiding van het nieuwe boek van historicus Bas von Benda-Beckmann over zijn vaders familie in Nazi-Duitsland verkennen we de kunst van het optekenen van een ambivalent familieverleden.

Datum
Vrijdag 10 nov 2023 17:30 uur
Locatie
SPUI25
02 04 24
Een adres: de geschiedenis van de joodse onderduik

Meer dan 25.000 joden waren tijdens de oorlog op zoek naar een adres – een schuilplaats voor degenen die, ondanks alle dwang, de oproepen voor deportatie durfden te negeren. Een keuze die levens kon redden. In Een adres brengt Michal Citroen hun geschiedenis tot leven. Vanavond presenteren we deze verhalen van onderduikers, helpers en duikgevers, die Citroen aan de hand van dagboeken, getuigenissen, gesprekken en historische werken heeft opgetekend.

Datum
Dinsdag 2 apr 2024 20:30 uur
Locatie
Aula