De publieke vriendschap

Naar aanleiding van zijn nieuwe boek Doodgewone vrienden en zijn verse Denkerschap spreken we filosoof Paul van Tongeren over vriendschap – in haar private én publieke vorm. Want kunnen we de Denker des Vaderlands niet als zodanig opvatten: een ‘vriend’ van de mensen, die raad geeft en spiegels voorhoudt?

De geschiedenis van de filosofie kent veel lofredes op de vriendschap. De feitelijke praktijk van de vriendschap blijkt echter niet altijd even gemakkelijk te zijn: niet alle vriendschap is volmaakt. Filosofen onderscheiden verschillende soorten van vriendschap. Ze proberen te bepalen wat ware vriendschap is en hoe je die kunt verwerven. Daarbij dreigt de vriendschap nogal eens zo geïdealiseerd te worden dat ze zich van de levende werkelijkheid verwijdert – totdat alleen de dode vriend nog een ware vriend kan zijn. Denker des Vaderlands Paul van Tongeren zoekt aan de hand van grote denkers als Plato, Aristoteles, Cicero, Augustinus, Montaigne, Kant en Nietzsche naar echte vriendschap onder het motto: ‘liever gewone vrienden dan een dode vriend’.

Over de spreker

Paul van Tongeren was tot zijn emeritaat hoogleraar wijsgerige ethiek aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en de KU Leuven. Hij publiceerde vele filosofische boeken, onder meer over de deugdethiek van Aristoteles en de filosofie van Friedrich Nietzsche. In 2013 won hij met Leven is een kunst de Socratesbeker voor het meest urgente en oorspronkelijke Nederlandstalige filosofieboek. Van 2021 tot 2023 is hij Denker des Vaderlands.

Katrien Schaubroeck is hoofddocent Wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen. Haar onderzoek situeert zich in de meta-ethiek, de morele psychologie en de feministische filosofie. Momenteel werkt ze aan een inleiding in de analytische wijsbegeerte, en aan publicaties over liefde en epistemische (on)deugden. Met Hans Maes stelde ze de bundel samen Before Sunrise, Before Sunset, Before Midnight: A Philosophical Exploration (Routledge, Philosophers on Film series, 2021).

Josette Daemen promoveert aan het Instituut Politieke Wetenschap in Leiden. Haar masterscriptie (Oxford University) wijdde ze aan de vraag of een basisinkomen de samenleving gelijker zou maken. Voor haar promotieonderzoek verkent ze de ethiek van zekerheid: hoe verhoudt onze (on)zekerheid over de toekomst zich tot ons welzijn, en de vrijheid en gelijkheid die we in onze samenleving genieten? Daarnaast is Josette redacteur bij filosofieblog Bij Nader Inzien.

Lieke Knijnenburg (moderator) werkt als webredacteur bij De Groene Amsterdammer en schrijft daarnaast met een filosofische blik over ongelijkheid, macht en verzet.