Een vergeten (kunst)geschiedenis met Volendam als stralend middelpunt

De ontdekking van Holland

Rond 1900 was Volendam een bruisende, internationale kunstenaarskolonie. Jan Brokken wekt deze onderbelichte episode uit de Nederlandse (kunst)geschiedenis in zijn nieuwe boek De ontdekking van Holland tot leven.

Achter de eenvoudige witte vitrages van het Volendamse Hotel Spaander ligt de kiem van een cruciale periode in de Nederlandse kunstgeschiedenis. De gastvrijheid van uitbaters Leendert en Aaltje Spaander, de levendige avonden en de ateliers op de begane grond bleken vanaf 1881 een magneet voor groten getale kunstenaars. Uit de hele wereld kwamen ze naar Volendam: ruim 1400 schilders, onder wie zo’n 200 vrouwen.

Wat ze aan de Zuiderzee ontdekten waren de typisch Hollandse luchten en het destijds al beroemde Hollandse licht, maar ook verdraagzaamheid en openheid. Toch bleef Spaander als kunstenaarskolonie relatief onbekend, ondanks grote namen als Pierre-Auguste Renoir, de componisten Grieg en Ravel en schrijver Marcel Proust.

Tijdens deze boekpresentatie van De ontdekking van Holland gaat Jan Brokken met redacteur Barend van der Have in gesprek over deze bijzonder vruchtbare artistieke periode in de Hollandse geschiedenis. Uitgever non-fictie Marcella van der Kruk verzorgt de inleiding.

Over de sprekers

Jan Brokken is schrijver van romans, reisverhalen en literaire non-fictie. Ook internationaal verwierf hij faam, met onder meer De blinde passagiers, Mijn kleine waanzin, Baltische zielen, In het huis van de dichter, De vergelding, De kozakkentuin, De rechtvaardigen, Stedevaart en De tuinen van Buitenzorg. Zijn werk is in 24 talen vertaald, onder meer in het Engels, Frans, Duits, Italiaans, Russisch, Chinees, Tsjechisch, Portugees en Spaans. In 2023 werd hem de Gouden Ganzenveer uitgereikt, voor zijn grote bijdrage aan het geschreven woord in de Nederlandse taal.

Barend van der Have is redacteur non fictie bij Atlas Contact. Hij studeerde geschiedenis in Groningen. Als redacteur houdt hij zich bezig met geschiedenis, politiek en cultuur.

Marcella van der Kruk studeerde Culturele Antropologie en Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 2015 werkt ze bij uitgeverij Atlas Contact, eerst als redacteur en nu als uitgever non-fictie.

Gerelateerde programma’s
27 05 26
Public Problematisations of AI

How do we publicly problematise the role Artificial Intelligence (AI) plays in society to challenge its inevitability and imagine other ways of living with AI? This panel explores this question, as it invites leading researchers who critically engage with AI and its relation to the public to discuss their ongoing work. 

Datum
Woensdag 27 mei 2026 17:00 uur
Locatie
SPUI25
23 11 25
a Conspiracy Theory from Postcolonial Africa
Achille Mbembe on Freemasonry, Homosexuality and Enrichment

Why do conspiracy theories have such power over so many people? Trying to refute them seems to have little effect. The challenge with the present tsunami of  conspiracy thinking and “alternative facts” is rather to try and understand their mobilizing force. Achille Mbembe, Rachel Spronk and Francio Guadeloupe discuss the challenges of plot thinking and the need to historicize it. 

Datum
Zondag 23 nov 2025 14:00 uur
Locatie
SPUI25
07 11 25
Ontmoeting met de winnaars van de Europese Literatuurprijs 2025
Irene Solà en vertaler Adri Boon

Irene Solà en Adri Boon, de winnaars van de Europese Literatuurprijs 2025, gaan deze avond in gesprek over Solà’s roman Ik gaf je ogen en je keek in de duisternis

Datum
Vrijdag 7 nov 2025 20:00 uur
Locatie
SPUI25