De psychiatrie van P.C. Kuiper, toen en nu

Strijd om de ziel

Ter gelegenheid van het verschijnen van Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1919–2002) in de psychiatrie van Koen Hilberdink, gaan biograaf, psychiaters en psychoanalytici met elkaar in gesprek over de relevantie van Kuipers gedachtengoed voor de psychiatrie van vandaag. Daarnaast wordt ingegaan op zijn opvattingen over seksualiteit, mannelijkheid en vrouwelijkheid, die in het huidige debat over gender en identiteit nog actueel zijn.

Psychiater en psychoanalyticus P.C. Kuiper (1919-2002) was van 1961 tot 1984 hoogleraar psychiatrie aan de Faculteit der Geneeskunde van de Universiteit van Amsterdam. Hij was in deze tijd een van de boegbeelden van de psychiatrie en psychoanalyse in Nederland. Zijn colleges waren indrukwekkend en hij wist generaties studenten geneeskunde en psychologie op treffende wijze kennis te laten maken met de psychiatrie en psychoanalyse. Zijn standpunten schuurden vaak met die van vakgenoten. Hij was bijvoorbeeld wars van het plakken van etiketten op psychiatrische ziekten. Centraal in zijn benadering stond de mens en diens verhaal. Hij keerde zich tegen het zogenaamde dominante medische model waarbij de lichamelijke oorzaken van een ziekte centraal stonden en er niet of nauwelijks aandacht bestond voor het lijden en verdriet van de patiënt.

Bij een groot publiek werd Kuiper bekend door Ver heen. Verslag van een depressie. Rode draden daarin zijn de worsteling met het geloof en seksuele identiteit en de terugkerende depressies. Zijn echte levensverhaal durfde Kuiper daarin echter niet te vertellen. In Strijd om de ziel wordt dit verhaal wel verteld en gaat de biograaf in op de werkelijke achtergronden van Kuipers depressies.

Over de sprekers

Koen Hilberdink is literatuurwetenschapper en auteur van Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1919–2002) in de psychiatrie. Hij promoveerde op Ik ben een vreemdeling. Ik sta apart. Een biografie van Paul Rodenko (2000) en was de bezorger van Rodenko’s essays en kritieken. Eerder verscheen bij Uitgeverij Van Oorschot zijn biografie over Hans Lodeizen (2007), waarin veel nieuw feitenmateriaal over de dichter verzameld is, en J.B.W.P. Het leven van Johan Polak (2017).

Nelleke Nicolai is psychiater niet-praktiserend, psychotherapeut en psychoanalyticus Ze is auteur van onder andere Vrouwenhulpverlening en psychiatrie (1992, 2003), Emotieregulatie. De kunst van het evenwicht (2016) en In levende lijve: het lichaam in de psychotherapie (2020). Daarnaast schreef ze vele artikelen en hoofdstukken over gender, gehechtheid en seksueel trauma.

Damiaan Denys is filosoof en psychiater en denkt over angst en vrijheid, (ab)normaliteit, geest en hersenen, dood en leven op het kruispunt van de disciplines psychiatrie, filosofie en neurowetenschap. Hij is als hoogleraar psychiatrie verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en het AmsterdamUMC. Denys schrijft columns en essays voor kranten en magazines en is regelmatig te gast in radio- en televisieprogramma’s waaronder Zomergasten in 2015.

Ariëtte van Reekum is psychiater, psychotherapeut en psychoanalyticus. Binnen de GGZ heeft zij verscheidene bestuurs- en toezichthoudersfuncties bekleed; sinds augustus 2022 is zij voorzitter van Bestuur AKWA. Van Reekum is actief in het onderwijs voor psychiatrie en psychotherapie, o.a. bij de RINO-NH in Amsterdam, en bij Lenteson, bijscholing voor psychiaters, en werkzaam als zelfstandig gevestigd psychiater. Haar interessegebieden liggen bij persoonlijkheidsstoornissen, co-morbiditeit, neurobiologie, psychoanalyse, psychotherapie, infantresearch, beleid en leiderschap.

Lars van Dee is opgeleid als biomedicus en arts-klinisch onderzoeker. Na zijn studie werd hij verleid door de holistische blik van de psychiatrie. Momenteel werkt hij als psychiater in opleiding in het UMC Utrecht en zet hij zich vanuit de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie in voor lhbt+ sensitieve zorg.

Mirjam van Hengel (moderator) publiceerde in 2014 Hoe mooi alles over Leo en Tineke Vroman en in 2018 de biografie van Remco Campert, Een knipperend ogenblik. In 2022 verscheen de biografie van Dola de Jong van haar hand: Dola. Over haar schrijverschap en de hele mikmak. Van Hengel schrijft voor verschillende kranten, maakt literaire programma’s en werkte voorheen als redacteur bij uitgeverij Querido en bij uitgeverij Van Oorschot.

Gerelateerde programma’s
13 06 24
‘Sta op en herinner jezelf’
Het vrouwelijke personage als mens

In Moeders.Heiligen, de debuutroman van Dieuwertje Mertens, maken we kennis met vijf vrouwen die elk op eigen wijze geklonken zijn aan mythes en moederschap. Kunnen zij  ontsnappen aan de verhalen die hen hebben gevormd? Wat vertellen Mercedes, Maria, Marian, Clémence en Graziella ons over ‘het vrouwelijke personage’ anno 2024? Hoe is het met haar vrijheid gesteld? Joyce Roodnat, Marja Pruis en Dieuwertje Mertens gaan in gesprek.

Datum
Donderdag 13 jun 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
31 01 24
Economische collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog: een onverwerkt verleden?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde het handelsleven op grote schaal. Bleef de economisch-pragmatische ‘Nederlandse’ koopman niet te veel op een voetstuk staan na de oorlog Journalist Arjen van Veelen, econoom Ariëtte Dekker en historicus Merel Leeman onderzoeken deze afgeblazen berechting van het economische leven naar aanleiding van haar onlangs gepubliceerde boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945.

Datum
Woensdag 31 jan 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25
10 01 24
On Display: Instagram, the Self, and the City

Two billion global Instagram users, yet minimal social science research. Beyond its perceived superficiality, Instagram’s self-presentation raises profound questions: Who are we? What do we want to show of ourselves? What do we aspire to be? Justus Uitermark and John Boy present On Display: Instagram, the Self, and the City. The book launch features a talk with Princeton’s ‘sociologist of technology’ Zeynep Tufekci.

Datum
Woensdag 10 jan 2024 14:30 uur
Locatie
SPUI25