Ozempic: De houdbaarheid van gezondheid in het neoliberale tijdperk

Overgewicht en obesitas nemen wereldwijd toe, ook in Nederland. Dit zorgt voor een toename in niet-infectieuze ziekten zoals hart- en vaatziekten en diabetes mellitus type 2. Geen wonder dus dat Ozempic, een diabetesmedicijn met als bijwerking gewichtsverlies, de afgelopen jaren populariteit heeft gewonnen.  

De vraag naar Ozempic stijgt ook buiten de reguliere zorg om. In Amsterdam hangen inmiddels posters voor “weight-loss injections” vanaf 450 euro per maand en cosmetische artsen bieden al behandelingen tegen de “Ozempic-face”, een ingevallen gezicht na veel gewichtsverlies door Ozempic.  

Ozempic wordt gepresenteerd als een veelbelovende oplossing voor overgewicht en obesitas, met gunstige gezondheidsvoordelen als gevolg. Tegelijkertijd klinkt er ook kritiek: het middel biedt slechts een kortetermijnoplossing voor een systemisch probleem. Hoe moeten we naar deze ontwikkelingen kijken? En wanneer stuiten we op grenzen van symptoombestrijding? 

Over de sprekers  

Tjerk Jan Schuitmaker-Warnaar  werkt als universitair docent aan transformaties in de gezondheidszorg op het snijvlak van individuele gezondheid en houdbaarheid van gezondheidszorgsystemen. Na zijn afstuderen als neurobioloog promoveerde hij binnen de politieke wetenschappen. In zijn onderzoek kijkt hij onder andere naar hoe medische technologie en gezondheidspraktijken elkaar vormen. Hij is voorzitter van de Special Interest Group Healthy Future Education van de UvA. 

Luc Hagenaars is universitair docent aan het Amsterdam UMC, afdeling Publieke en Arbeidsgezondheid, senior Harkness Fellow in Health Care Policy and Practice, en voorheen verbonden aan het Nederlandse Ministerie van Volksgezondheid. Hagenaars combineert systeemwetenschappelijke methodologie met toegepaste beleidstheorie om de commerciële determinanten van gezondheid te bestuderen – hoe commerciële actoren gezondheid schaden of bevorderen via hun handelen in politieke, culturele, sociale, economische, financiële en arbeidsgerelateerde domeinen. Zijn onderzoek omvat onder andere studies naar hoe suikertaksen tot stand zijn gekomen, de verankering van ‘pouring rights’-contracten tussen universiteiten en frisdrankbedrijven, belangenverstrengeling in wetenschappelijk onderzoek, systeembenaderingen om los te komen van vastgelopen obesitaspreventie, en meta-onderzoeken binnen het veld van commerciële determinanten van gezondheid.

Else Vogel is universitair docent antropologie van Health, Care and the Body aan de Universiteit van Amsterdam. In haar werk combineert zij filosofische reflectie met empirisch onderzoek naar de gezondheidszorg om de ethische en praktische overwegingen te begrijpen bij het omgaan met complexe gezondheidsproblemen. In 2016 promoveerde zij cum laude op haar proefschrift Subjects of Care: Living with Obesity in the Netherlands. Op basis van etnografisch onderzoek naar de manieren waarop zorgverleners en mensen zelf zorg dragen voor lichaamsgewicht, biedt dit werk alternatieven voor het ideaal van lichamelijke discipline. Na haar promotie deed zij aan de UvA onderzoek naar obesitas preventie in Amsterdamse wijken. Momenteel leidt zij het onderzoeksproject Vet-Values, waarin de rol van dierenartsen in de Europese veehouderij wordt onderzocht. 

 Britt Bakermans (moderator) is lid van SPUI25 in Spe. Britt studeert geneeskunde en neemt vaak een breder perspectief in om gezondheidsverschillen beter te begrijpen. Haar interesses liggen in de bijzondere rol die de zorg speelt in de maatschappij en ze is gefascineerd door hoe (on)gezondheid een uiting kan zijn van ongelijkheid. Bij SPUI25 in Spe wil Britt op zoek gaan naar een inclusievere en rechtvaardigere gezondheidszorg.