Op zoek naar je ambivalente familiegeschiedenis

Op de boekenmarkt doen familieverhalen het onverminderd goed: het persoonlijke verslag als prisma voor grote geschiedenis blijft een pakkend genre. Familiegeschiedenissen gaan altijd over sluimerende geheimen, morele dilemma’s en uiteindelijk over de auteur zelf – die de zoektocht onderneemt en die door dit verleden is gevormd. Naar aanleiding van het nieuwe boek van historicus Bas von Benda-Beckmann over zijn vaders familie in Nazi-Duitsland verkennen we de kunst van het optekenen van een ambivalent familieverleden.

In zijn nieuwe boek Het kleedje voor Hitler onderzoekt Bas von Benda-Beckmann het naziverleden van zijn eigen familie aan vaderskant. Het startpunt voor deze familiegeschiedenis is het huwelijk van zijn oudtante Luise met generaal Alfred Jodl: Hitlers belangrijkste strategisch adviseur binnen de Wehrmacht. Voor zijn boek moest Von Benda-Beckmann zich verhouden tot donkere hoofdstukken in zijn familiegeschiedenis.

Dit gold eveneens voor historicus Suze Zijlstra, tijdens het schrijven van haar boek De voormoeders. Een verborgen Nederlands-Indische familiegeschiedenis. Beide auteurs schreven hun boek in de dubbelrol van nakomeling en geschoold historicus. Dit leverde goed gedocumenteerde en tegelijk persoonlijke non-fictie op, maar legt vele vervolgvragen op tafel: Hoe gaan Von Benda-Beckmann en Zijlstra om met het rollenspel van deelgenoot en analist? En met de grijze zone tussen literatuur en documentatie? Hoe zijn hun boeken binnen de familie ontvangen?

Over de sprekers

Bas von Benda-Beckmann is historicus en schrijver. Hij schreef o.a. over de Velser Affaire, het Oranjehotel en over de lotgevallen van Anne Frank en de andere onderduikers uit het Achterhuis in de naziconcentratiekampen. In zijn nieuwste boek, Het kleedje voor Hitler, onderzoekt hij het naziverleden van zijn eigen familie aan vaderskant.

Suze Zijlstra is historicus en auteur van De voormoeders. Een verborgen Nederlands-Indische familiegeschiedenis, waarin ze op zoek ging naar de Aziatische en Europees-Aziatische vrouwen in haar familie vanaf de tijd van de VOC. Ze spreekt en publiceert over familiegeschiedenis, slavernijgeschiedenis en de Nederlandse omgang met het koloniale verleden.

Krijn Thijs (moderator) is historicus en wetenschappelijk medewerker bij het Duitsland Instituut Amsterdam. Hij doet onderzoek naar de moderne geschiedenis van Duitsland en Nederland, met bijzondere belangstelling voor transfer en conflict, voor historiografie en herinnering en voor het contemporaine Berlijn.

Gerelateerde programma’s
15 04 24
Confronting (Historical) Responsibility for the Holocaust and Slavery in a Relational Perspective
Beyond ‘Good’ and ‘Evil’

The question how to study, teach and remember historical mass crimes, above all the Holocaust and Slavery, has become emblematic in recent years. This 3rd Balzan Bystanding Lecture takes up the challenge and provides grounds for a relational perspective based on new conceptual thinking from the field of Transitional Justice and fresh empirical work on how Dutch teachers address these issues in their every-day educational work.

Datum
Maandag 15 apr 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25
18 04 24
Migranten na de Holocaust in detentiekampen op Cyprus. De reis van Emile Pimentel
Het land achter de zee

In dit programma spreken Frans Blom en Vivian Beekman naar aanleiding van hun boek Het land achter de zee over de migratie en detentie van Holocaust-overlevenden vlak na de Tweede Wereldoorlog. In overvolle schepen vertrokken tienduizenden Joden naar Palestina, destijds nog Brits mandaatgebied. Bestempeld als illegale migranten werden velen vlak voor de Palestijnse kust onderschept door Britse oorlogsschepen. De migratie strandde in detentiekampen op het eiland Cyprus. Hoe was het voor deze Joden om na de oorlog weer (of alsnog) jarenlang achter prikkeldraad te worden opgesloten?

Datum
Donderdag 18 apr 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25
02 04 24
Een adres: de geschiedenis van de joodse onderduik

Meer dan 25.000 joden waren tijdens de oorlog op zoek naar een adres – een schuilplaats voor degenen die, ondanks alle dwang, de oproepen voor deportatie durfden te negeren. Een keuze die levens kon redden. In Een adres brengt Michal Citroen hun geschiedenis tot leven. Vanavond presenteren we deze verhalen van onderduikers, helpers en duikgevers, die Citroen aan de hand van dagboeken, getuigenissen, gesprekken en historische werken heeft opgetekend.

Datum
Dinsdag 2 apr 2024 20:30 uur
Locatie
Aula