Neoliberalisme. Een Nederlandse geschiedenis

Het einde van het neoliberalisme is nabij. Sinds het begin van de coronacrisis is die boodschap te horen bij verschillende politieke partijen. Het is echter lastig het einde van iets vast te stellen, zonder de aard of herkomst daarvan goed te kennen. Waar komt het neoliberalisme eigenlijk vandaan en hoe heeft dit gedachtegoed zich concreet in Nederland genesteld?

In Neoliberalisme, een Nederlandse geschiedenis (Boom Uitgevers) doen historicus Bram Mellink en socioloog Merijn Oudenampsen een eerste poging om het neoliberalisme een plek te geven in de naoorlogse geschiedenis van ons land. Zij laten zien dat het marktdenken veel eerder in Nederland landde dan gedacht en veel intiemer met onze instituties verweven is dan tot nu toe aangenomen. En passant stellen Mellink en Oudenampsen tal van gevestigde denkbeelden over de naoorlogse geschiedenis ter discussie: van de marktgerichte wederopbouw tot de late opkomst van de verzorgingsstaat, van het uitblijvende poldermodel tot de onverwachte verwevenheid van neoliberalisme en rechtspopulisme.

Tijdens dit programma lichten de auteurs hun bevindingen toe en gaan hierover in gesprek met Mieke Aerts (hoogleraar moderne politieke geschiedenis UvA), Mark Lievisse Adriaanse (NRC) en Koen Haegens (De Groene Amsterdammer). Oud-PvdA-leider Ad Melkert neemt het eerste boek in ontvangst. Moderatie: Naomi Woltring (promovendus politieke geschiedenis UU).

Over de sprekers

Bram Mellink is universitair docent Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In de afgelopen vijf jaar onderzocht hij de vroege geschiedenis van het neoliberalisme in Nederland (1945-1975). Eerder promoveerde hij op het proefschrift Worden zoals wij over de stille groepsvorming die schuilgaat achter de Nederlandse ‘geïndividualiseerde samenleving’.

Merijn Oudenampsen is socioloog en politicoloog en werkt momenteel als Marie Curie fellow aan de Université Libre de Bruxelles. Zijn onderzoek richt zich op de ideologische omslag in het economische beleid van de jaren zeventig en tachtig. Daarvoor promoveerde hij op een proefschrift over de intellectuele wortels van de Fortuyn-revolte, getiteld De conservatieve revolte (VanTilt 2018).

Mieke Aerts is emeritus-hoogleraar moderne politieke geschiedenis van Nederland aan de Universiteit van Amsterdam. Ze publiceerde de nodige artikelen en bundels op het snijvlak van politieke theorie en de geschiedenis van sociale bewegingen in Nederland.

Koen Haegens is sinds dit jaar weer redacteur bij De Groene Amsterdammer. Daarvoor werkte hij als financieel-economisch journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij schreef onder andere het boek De grootste show op aarde. De mythe van de markteconomie.

Mark Lievisse Adriaanse is redacteur bij NRC. Hij studeerde politicologie en filosofie in Leiden en schrijft voor NRC over politieke en maatschappelijke onderwerpen. Momenteel werkt hij aan een boek over de uitholling van de democratie en de opkomst van het populisme (De Bezige Bij).

Ad Melkert studeerde politicologie aan de UvA, werd Kamerlid namens de PvdA in 1986 en was minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tussen 1994 en 1998, waarna hij tot en met 2002 fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer was. Vervolgens werkte hij voor de Wereldbank en de Verenigde Naties in de VS. Daarna werd hij speciaal VN-gezant voor Irak tussen 2009 en 2011. Sinds 2016 is hij staatsraad en sinds 2018 is hij voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen.

Naomi Woltring (moderator) is promovenda politieke geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Ze onderzoekt de invloed van neoliberalisme op de hervormingen in de Nederlandse verzorgingsstaat in de jaren negentig, en kijkt daarbij vooral naar marktwerking, sociale zekerheid en volkshuisvesting.
Gerelateerde programma’s
17 02 22
De biografie van Willem van Oranje
De zwijger

Omstreeks 1560 was Willem van Oranje de rijkste en meest veelbelovende edelman van de Nederlanden. Nog geen tien jaar later was hij zo goed als alles kwijt: zijn bezit, zijn macht en ook zijn goede reputatie. Wat was er gebeurd?

Datum
Donderdag 17 feb 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
29 03 22
Gustaaf Peek in gesprek over zijn roman A.D.
Niemand is vrij

Deze middag gaat schrijver Gustaaf Peek in gesprek met Alfred Birney en Dik van der Meulen over zijn nieuwste, historische roman A.D.

Datum
Dinsdag 29 mrt 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
13 04 22
Het naoorlogse beleid ten aanzien van Duitsers in Nederland
Afrekenen met de vijand

Op 20 oktober 1944 verklaarde de Nederlandse regering in ballingschap in Londen alle Duitsers in het Nederlands koninkrijk tot vijandelijk onderdanen. Wat was de impact van dit Nederlandse beleid voor Duitse Nederlanders en de generaties die volgden? Naar aanleiding van haar boek ‘Afrekenen met de vijand’ gaat Marieke Oprel hierover in gesprek.

Datum
Woensdag 13 apr 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25