Basisverzen van het middenpad

Nagarjuna: in het licht van de leegte

Nagarjuna wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste boeddhistische denker na de Boeddha zelf. In zijn hoofdwerk, Basisverzen van het middenpad, herdefinieert hij de boeddhistische notie van leegte. De verfijning en diepgang van dit boek hebben niet alleen generaties van latere boeddhisten beziggehouden, maar vormen ook voor hedendaagse filosofen nog een bron van inspiratie. Tegelijkertijd is het een werk van levenskunst dat ook niet-academische (en niet-boeddhistische) lezers kan aanspreken. Bij de nieuwe vertaling van Michiel Leezenberg gaan we in gesprek over Nagarjuna’s denken.

Nagarjuna (circa 150 – 250) is een van de invloedrijkste denkers van het filosofische boeddhisme. Zijn werk Basisverzen van het middenpad (originele titel: Mūlamadhyamakakārikā) is een van de belangrijkste teksten uit de boeddhistische traditie. In dit werk ontwikkelt Nagarjuna de notie van leegte: het idee dat schijnbaar reële of objectief bestaande dingen en begrippen geen eigen, onvergankelijk bestaan hebben. In het licht van de leegte komt hij tot radicale herdefinities van centrale boeddhistische geloofswaarheden over onder meer de Boeddha en nirvana. Nagarjuna’s betoog vormt tevens een remedie tegen elke vorm van dogmatisch geloof.

Naar aanleiding van de nieuwe Nederlandse vertaling gaan we onder leiding van moderator Sjoerd de Jong in gesprek met vertaler Michiel Leezenberg. Sanne Sluis draagt een column voor.

Over de sprekers:

Michiel Leezenberg is filosoof, classicus en vertaler. Hij is gespecialiseerd in niet-westerse filosofie en vertaalde eerder De deugdzame stad van Al-Farabi.

Sjoerd de Jong is wetenschapsredacteur en columnist van NRC. Hij studeerde filosofie in Amsterdam. Bij NRC Handelsblad was hij eerder redacteur onderwijs, redacteur Opinie, chef Boeken, adjunct-hoofdredacteur en ombudsman. Hij schreef korte biografieën van Marcel Proust, Richard Burton (niet de acteur) en Bob Dylan en de dichtbundel Uit het lood (Prometheus (2011). Van zijn hand verschenen ook Spijtwraak (Prometheus, 2005), een bundel columns over Nederland, en Een wereld van verschil (Bezige Bij, 2008), een filosofisch onderzoek naar de actualiteit van cultuurrelativisme. Met Maarten Doorman maakte hij Elk beest zijn vet (illustraties, Bert Bakker,1990).

Sanne Sluis is tweedejaars student van de onderzoeksmaster filosofie aan de Universiteit van Amsterdam, waar ze tevens lid is van de opleidingscommissie. Haar academische focus ligt op feministische filosofie en de fenomenologische traditie. In 2023 behaalde ze haar bachelor wijsbegeerte aan diezelfde universiteit, waar ze haar scriptie wijdde aan een deconstructieve analyse van de cancelcultuur.