© Rijksstudio, Rijksmuseum, objectnummer ng-2013-22-12

Het pand der goden. De eerste Surinaamse opera

Helaas is in de opname van het programma het geluid bij de lezing van Diederik Burgersdijk verloren gegaan. Gelukkig is de strekking van deze lezing nu terug te lezen in dit artikel op de website van de Groene Amsterdammer.

Het boek Een opera voor Suriname. Over Het Pand der Goden van J.N. Helstone, geschreven door Diederik Burgersdijk en Astrid Helstone, is het unieke relaas over een muziekdramatisch werk uit Suriname, dat in Paramaribo in 1906 is opgevoerd en daarna in vergetelheid is geraakt. Tijdens deze boekpresentatie onderzoeken we wat deze opera kenmerkt, hoe de recente ontdekking van de opera in zijn werk is gegaan, en wat het stuk zo de moeite waard maakt.

Nu het Koninklijk Concertgebouworkest het stuk op 15 februari 2024 concertant zal uitvoeren in het Concertgebouw in Amsterdam, stellen we ons de vraag hoe het mogelijk is dat de eerste grote opera uit Suriname zo lang ongelezen en ongehoord is gebleven, en hoe de partituren recent in de archieven van het Allard Pierson terecht zijn gekomen. En wat vertelt het verhaal over de Surinaamse muziekcultuur van de late negentiende en vroege twintigste eeuw? Johannes Nicolaas Helstone (in slavernij geboren in 1853 op plantage Berg en Dal en in 1927 in Paramaribo gestorven) is als musicus en schrijver een belangrijke figuur in de Surinaamse cultuurgeschiedenis. Hij studeerde compositie, piano en orgel in Leipzig en boekte succes in Berlijn, Parijs en Wenen. In plaats van een internationale carrière, keerde hij terug naar zijn geboorteland om de Surinaamse cultuur verder te helpen ontwikkelen. Het Pand der Goden vertelt een mythisch verhaal: de held Olindo gaat op zoek naar zijn door de goden ontvoerde zuster. Olindo zweert haar te vinden en onderneemt een gevaarlijke reis naar de godentempel… Lukt het hem om Athlolinda terug te halen?

Over de sprekers

Isabelle Best is met dank aan een stipendium vanuit het Cultuurfonds Junior Conservator Surinamica bij het Allard Pierson. Met een frisse kijk op een van de grootste collecties ter wereld van De Geschiedenis tussen Suriname en Nederland streeft zij ernaar studenten, onderzoekers, gemeenschapsleden en andere betrokkenen te activeren om met de collectie in contact te treden. Met een specialisatie religie en spiritualiteit onder Surinaamse inheemse gemeenschappen in een museum context en een academische achtergrond in religiewetenschappen, Latijns-Amerika Studies, en Pedagogiek verkent zij complexe vraagstukken rondom de koloniale erfenis van de Surinamica-collectie.

Diederik Burgersdijk is Universitair Docent Oude Geschiedenis en Klassieke Literatuur aan de Universiteit Utrecht, Research Fellow bij de Humboldt Universiteit te Berlijn en moderator bij SPUI25. Hij publiceerde diverse boeken bij Brill Publishers in Leiden, en bij Uitgeverij Athenaeum, meest recent Gymnasium. Geschiedenis van een eliteschool (2022) en Een opera voor Suriname. Over Het Pand der Goden van J.N. Helstone (2024).

Astrid Helstone is de achter-kleinnicht van Johannes Nicolaas Helstone. Haar missie is om de artistieke nalatenschap van haar achter-oudoom te ontsluiten. Hiertoe heeft zij in najaar 2023 het Johannes Nicolaas Helstone Fonds opgericht dat wordt beheerd door het Koninklijk Concertgebouworkest. Daarnaast is zij bezig een UvA-fellowship op te richten in samenwerking met het Allard Pierson waar de archieven van haar familie (de Collecties Helstone) ook worden ondergebracht. Astrid behaalde zowel een doctoraal Franse taal-en letterkunde als een doctoraal Nederlands recht aan de Universiteit van Amsterdam. Zij is werkzaam als advocaat in Amsterdam en vervult daarnaast nevenfuncties in de culturele sector.

Manoushka Zeegelaar Breeveld studeerde Culturele & Maatschappelijke Vorming, met als specialisatie educatie en vorming. Vanaf 1996 werkt ze als actrice en zangeres bij verschillende theatergezelschappen zoals Cosmictheater, Urban Myth, en Het Nationale Theater. Verder schrijft ze voor theater en film, muziek en liedteksten. Haar laatste album Nine Reflections on Love is uitgekomen in april 2020. Daarnaast is ze als maker verbonden aan Orkater waar ze o.a. speelde in De Gliphoeve en De plantage van onze voorouders.

Ward Wijndelts (moderator) is sinds eind 2016 hoofdredacteur van Vrij Nederland en schuift regelmatig aan bij het ‘Mediaforum’ van het KRO-NCRV-programma Spraakmakers. Hij is neerlandicus en studeert Milieu-natuurwetenschappen aan de Open Universiteit.

Gerelateerde programma’s
09 10 23
Kaási de rebellenleider: het vroege verzet tegen de slavernij in Suriname

Aan het eind van de zeventiende eeuw draaide de trans-Atlantische slavenhandel op volle toeren. Vanuit West-Afrika werden onder onmenselijke omstandigheden miljoenen tot slaaf gemaakten naar Noord- en Zuid-Amerika gebracht, van wie 600.000 op Nederlandse schepen. Een van hen was Kaási, een rebellenleider en de centrale persoon in het nieuwe boek van Frank Dragtenstein. Vanavond bespreekt de historicus met verschillende gasten zijn bevindingen over Kaási en de zijnen. Met spoken word door Zaïre Krieger.

Datum
Maandag 9 okt 2023 20:00 uur
Locatie
SPUI25
09 04 24
Rampen in Nederland: een geschiedenis

Rampen zijn bepalend geweest voor de geschiedenis van Nederland. Denk aan de Watersnoodramp (1953), de Bijlmerramp (1992) of de vuurwerkramp van Enschede (2000). In haar nieuwste boek, Rampen. Een nieuwe geschiedenis van Nederland, onderzoekt Lotte Jensen hoe mensen door de eeuwen heen op rampen hebben gereageerd. Waar putten ze hoop uit, waar vechten ze tegen? En hoe hebben rampen de Nederlandse samenleving veranderd?

Datum
Dinsdag 9 apr 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
10 11 23
‘The family’ in migration politics
Strange(r) Families

“Family” is the main reason why migrants are permitted to move to European countries. But who decides what a ‘proper’ family is? Or what families are ‘deserving’ enough to live here? Families which include “strangers” – meaning non-citizens – require state permission to live together in Europe. For families which are “strange” – who diverge from the norm – such state permission is not self-evident. Same-sex families or polygamous families are commonly denied family migration rights. Who and what states consider “family” is therefore key to defining who gets to legally migrate to and reside in Europe.

Datum
Vrijdag 10 nov 2023 14:00 uur
Locatie
SPUI25