menu

Grootse gedachten: extremen in democratisch Nederland

In 1918 riep de sociaaldemocratische partijleider Pieter Jelles Troelstra de revolutie uit en in 2023 won Geert Wilders de Tweede Kamerverkiezing. In zijn nieuwe boek Grootse gedachten, laat historicus Hans Schoots zien dat in de ruime eeuw daartussen in Nederland altijd radicalen en extremisten zijn geweest. Vanavond buigt hij zich met verschillende deskundigen over deze turbulente geschiedenis.

De ruime eeuw die Hans Schoots in Grootse gedachten bespreekt, hebben omverwerpende ideeën van allerlei soort te zien gegeven: opmerkelijke stromingen ter verre linkerzijde, vele varianten aan de rechterrand, bommenleggers, rassenzuiveraars, en in de laatste decennia ook jihadisten. Hoewel hun overtuigingen vaak ver uiteen lagen, had hun levenshouding sterke overeenkomsten: een verlangen naar een verheven leven. Dit verlangen brengt Hans Schoots in dit overzichtswerk in beeld. Vanavond bespreekt hij zijn bevindingen vanuit historisch perspectief alsook in het licht van de meest recente politieke ontwikkelingen.

Over de sprekers

Hans Schoots is historicus, gepromoveerd aan de UvA. Hij is de auteur van onder meer Gevaarlijk leven. Een biografie van Joris Ivens, dat in vier talen verscheen; Van Fanfare tot Spetters. Een cultuurgeschiedenis van de jaren zestig en zeventig; en Maoïstische Memoires. Schoots stond op onder andere de shortlists voor de boekenprijzen Gouden Uil, Nederlandse Biografieprijs en Dordtse Biografieprijs. Hij was vast medewerker van De Groene Amsterdammer en elf jaar vast non-fictierecensent voor Vrij Nederland.

Robin te Slaa is historicus en auteur van een groot aantal publicaties. Hij doet al bijna twintig jaar onderzoek naar het fascisme. Samen met Edwin Klijn werkt hij aan een monumentale trilogie over de geschiedenis van de NSB, waarvan de eerste twee delen inmiddels lovend zijn ontvangen door pers en collega-historici. Zijn laatste boek is Fascisme. Oorsprong en ideologie. 

Thor Rydin (moderator) is docent cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Zijn boek The Works and Times of Johan Huizinga (1872–1945): Writing History in the Age of Collapse verscheen onlangs bij AUP. Met regelmaat publiceert en recenseert hij, onder meer voor NRC en De Groene Amsterdammer. 

 
Gerelateerde programma’s
23 03 26
​​De symfonie van onvrede: de opmars van radicaal-rechts in Europa​

De symfonie van onvrede is een persoonlijke en analytische verkenning van de opkomst van radicaal-rechts in Europa. In het boek verbindt Catherine de Vries haar eigen familiegeschiedenis met haar jarenlange academische studie naar politieke onvrede en politieke strategie van radicaal-rechtse partijen. Ze laat zien hoe structurele veranderingen in de samenleving, van het Nederlandse platteland tot Zuid-Italië, hebben bijgedragen aan een gevoel van verlies en woede, en hoe die gevoelens politiek worden gekanaliseerd. 

Datum
Maandag 23 mrt 2026 20:00 uur
Locatie
SPUI25
Aanmelden
28 10 25
Climate Politics Ten Years after the Paris Agreement

The Paris Agreement was hailed as a milestone in climate law and politics. What has it achieved? What is its remaining potential? As the Paris Agreement nears its tenth anniversary, the speakers take stock and look to the future: What can we expect from climate law and politics? 

Datum
Dinsdag 28 okt 2025 20:00 uur
Locatie
SPUI25
08 10 25
Joegoslavië. Kroniek van zes of zeven landen

Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was een kronkelige geschiedenis: van koninkrijk tot socialistische republiek, van toeristisch paradijs tot oorlogsgebied. Deze middag buigen we ons met Johan de Boose over dit verleden vol idealen, conflicten en onderzoeken we de fragiele kunst van het samenleven.

Datum
Woensdag 8 okt 2025 17:00 uur
Locatie
SPUI25