De wentelende negentiende eeuw

De afgelopen jaren hebben historici en letterkundigen weer meer aandacht voor de fundamentele maatschappelijke veranderingen tijdens de “lange negentiende eeuw” (circa 1780-1914). Zo verscheen in het voorjaar van 2024 het boek De wentelende eeuw 1795-1914 van Niek van Sas, emeritus hoogleraar Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In dit werk analyseert Van Sas de grote fenomenen als ‘vooruitgang’, ‘democratie’, ‘eigenheid’ en ‘anders-zijn’ in de negentiende eeuw vanuit een politiek-cultureel perspectief en gebruikmakend van observaties van tijdgenoten. Tijdens deze avond gaan we onder leiding van Mart Rutjes verder in gesprek met Niek van Sas en zijn collega-historici Josephine Hoegaerts, Peter van Dam, Alicia Schrikker en Henk te Velde over hun visies op de negentiende eeuw. Wat maakt deze eeuw tot een afzonderlijk en uitzonderlijk tijdperk? Welke negentiende-eeuwse ontwikkelingen resoneren in de 21e eeuw? Hoe belangrijk was de negentiende eeuw voor het moderne Nederland?

Over de sprekers:

Niek van Sas is emeritus hoogleraar Geschiedenis na 1750 aan de Universiteit van Amsterdam. Een groot aantal van zijn artikelen is gebundeld in het boek De metamorfose van Nederland. Van oude orde naar moderniteit, 1750-1900 (2004) dat inmiddels is uitgegroeid tot standaardwerk over de periode 1750-1900.

Peter van Dam is hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij onderzoekt de geschiedenis van maatschappelijk initiatief en activisme en de geschiedenis van de geschiedschrijving. In 2018 verscheen zijn boek Wereldverbeteraars: een geschiedenis van fair trade.

Josephine Hoegaerts is hoogleraar Moderne Europese cultuur na 1800 aan de Universiteit van Amsterdam. Ze richt zich op diversiteit binnen de Europese cultuur, onder meer op het snijvlak van cultuurgeschiedenis en literatuur. In de afgelopen jaren was Hoegaerts hoofdonderzoeker van het project ‘CALLIOPE: Vocal Articulations of Parliamentary Identity and Empire’.

Alicia Schrikker is universitair hoofddocent bij het Instituut voor Geschiedenis van de Universiteit Leiden. Ze is geïnteresseerd in de interactie tussen maatschappij en staat in koloniale contexten in Azië in de achttiende en negentiende eeuw.

Henk te Velde is hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Leiden en heeft voornamelijk geschreven over politieke stijl, leiderschap en welsprekendheid in de negentiende eeuw.

Mart Rutjes (moderator) is universitair docent Nederlandse geschiedenis bij de opleiding Geschiedenis. In zijn onderwijs en onderzoek richt hij zich op de ideologische en politiek-conceptuele ontwikkelingen in Nederland van de late 18e eeuw tot heden, in een transnationaal perspectief.