De Rapaille Partijen. Antipolitieke sentimenten 1918-1931

Het provocerende optreden van de verschillende Rapaille Partijen in het interbellum vormt een uniek verschijnsel in de Nederlandse politieke geschiedenis. Op basis van uitvoerig bronnenonderzoek beschrijft Robin te Slaa in zijn nieuwe boek de rumoerige geschiedenis van de oorspronkelijke Rapaille Partij en haar navolgers. Hij onderzoekt de uiteenlopende invloeden hierop, zoals anarchisme, dadaïsme, futurisme en fascisme. Vanavond gaat hij over zijn bevindingen in gesprek.

De verkiezing op 27 april 1921 van de alcoholistische straatzwerver Had-je-me-maar tot Amsterdams gemeenteraadslid veroorzaakte ongekende beroering. Een monsterverbond van revolterende anarchisten en non-conformistische kunstenaars – al gauw bekend onder de scheldnaam Rapaille Partij – zat achter de sensationele stunt om de parlementaire democratie in diskrediet te brengen. Nieuwe geruchtmakende verkiezingsacties en de oprichting van lokale Rapaille Partijen bleven niet uit. Gangmaker Erich Wichman – grensverleggend kunstenaar en principieel alcoholist – verwierf binnen enkele jaren een cultstatus binnen het Nederlandse fascisme.

In zijn nieuwe boek plaatst historicus Robin te Slaa het optreden van deze rumoerige Rapaille Partijen in het perspectief van het wijdverbreide ongenoegen met ‘de politiek’ dat destijds bestond en inmiddels is teruggekeerd. Hij gaat hierover in gesprek met onder anderen Ewoud Kieft en Thor Rydin.

Over de spreker

Robin te Slaa is historicus en auteur van een groot aantal publicaties. Hij doet al bijna twintig jaar onderzoek naar het fascisme. Samen met Edwin Klijn werkt hij aan een monumentale trilogie over de geschiedenis van de NSB, waarvan de eerste twee delen inmiddels lovend zijn ontvangen door pers en collega-historici. Zijn laatste boek is Fascisme. Oorsprong en ideologie.

Ewoud Kieft is historicus, schrijver en zanger. Hij promoveerde op een proefschrift over religieuze radicalisering en het ontstaan van oorlogsenthousiasme in West-Europa 1870-1918. Van zijn hand verschenen talloze artikelen, een roman en verscheidene non-fictie boeken, waaronder Het verboden boek Mein Kampf en de aantrekkingskracht van het nazisme (2017, genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs en winnaar van de Kleio Klasseprijs) en Vechten voor democratie (2022). Momenteel werkt hij aan zijn tweede roman.

Thor Rydin (moderator) is docent cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Zijn boek The Works and Times of Johan Huizinga (1872–1945): Writing History in the Age of Collapse verscheen onlangs bij AUP. Met regelmaat publiceert en recenseert hij, onder meer voor NRC en De Groene Amsterdammer. Hij studeerde in Amsterdam, Cambridge, Leuven en Uppsala.

Gerelateerde programma’s
17 04 24
Hoe de Nederlandse politiek de kunst van het conflict verloor
Waardenloze politiek

Het politieke midden heeft het belang van inhoudelijk politiek conflict verwaarloosd. Daardoor is het richtingloos, waardenloos en alternatiefloos geworden, stelt Tom van der Meer in zijn nieuwe boek. In dit programma gaat hij in gesprek over hoe onze democratie klem is geraakt tussen technocratie en populisme. Kunnen de middenpartijen zich nog bevrijden uit deze crisis?

Datum
Woensdag 17 apr 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
27 03 24
Grootse gedachten: extremen in democratisch Nederland

In 1918 riep de sociaaldemocratische partijleider Pieter Jelles Troelstra de revolutie uit en in 2023 won Geert Wilders de Tweede Kamerverkiezing. In zijn nieuwe boek Grootse gedachten, laat historicus Hans Schoots zien dat in de ruime eeuw daartussen in Nederland altijd radicalen en extremisten zijn geweest. Vanavond buigt hij zich met verschillende deskundigen over deze turbulente geschiedenis.

Datum
Woensdag 27 mrt 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25
28 03 24
The Return of Paranoid Nationalism

“We are going to ensure that the Netherlands belong to the Dutch again,” promised a triumphant Geert Wilders after the unexpected PVV victory in the 2023 elections. It is tempting to dismiss such statements as an expression of gut feeling, of unthinking xenophobia. But the ideas expressed by Wilders are based on a coherent world view, an ideology. In this lecture, Annelien de Dijn will argue that this ideology can best be described as paranoid nationalism.

Datum
Donderdag 28 mrt 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25