Homoseksualiteit op het snijvlak van literatuur en wetenschap

Anders dan de anderen

In haar boek Anders dan de anderen laat emeritus hoogleraar Mary Kemperink zien hoe er in West-Europa vanaf de negentiende eeuw een beeld ontstond van homoseksualiteit als een bijzondere identiteit: homoseksuele mannen en vrouwen waren ‘anders’ dan ‘gewone’ mensen. Met dit beeld waren allerlei stereotypen en vooroordelen gemoeid, waarvan vele doorwerken tot op de dag van vandaag.

In het denken over homoseksualiteit was lang een essentiële rol weggelegd voor literatuur. Artsen maakten gretig gebruik van romans en gedichten als bronnen van informatie. Hun handboeken vonden daarna een weg naar een breed publiek dat niet medisch geschoold was. Schrijvers gaven de medische inzichten over homoseksualiteit in hun oeuvre dan weer op hun eigen manier een plaats. Hun literaire werk vond vervolgens een sterk groeiende schare lezers. Anders dan de anderen volgt dit fascinerende proces van wederzijdse beïnvloeding, puttend uit medische publicaties en literatuur uit Duitsland, Frankrijk, Engeland en Nederland. Daardoor leidt deze openbarende ideeëngeschiedenis ook naar een schat aan bekende én onbekende queerromans, -gedichten en -verhalen.

Mary Kemperink vertelt over haar boek en wordt geïnterviewd door literatuurwetenschapper en biograaf Koen Hilberdink. Uitgever Annette Portegies modereert de bijeenkomst.

Over de sprekers

Mary Kemperink is emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze is gespecialiseerd in het fin de siècle van de negentiende eeuw, niet alleen in de literatuur maar ook in de cultuur van deze periode. Haar invalshoek is internationaal en geldt in het bijzonder de relatie tussen literatuur en wetenschap. In 2011 publiceerde zij daarover het boek Gedeelde kennis. De afgelopen jaren heeft zij zich in toenemende mate beziggehouden met de relatie tussen literatuur en homoseksualiteit.

Koen Hilberdink is biograaf. Hij promoveerde op Ik ben een vreemdeling. Ik sta apart. Een biografie van Paul Rodenko (2000) en was de bezorger van Rodenko’s essays en kritieken. Recent verscheen van Hilberdink Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1919–2002) in de psychiatrie. Met Wiljan van den Akker bezorgde hij onlangs Werkversies van ‘Op weg naar het einde’. Uit het archief van J.B.W. Polak.

Annette Portegies (moderator) studeerde Nederlandse taal- en letterkunde en is uitgever bij Querido Facto. In 2019 verscheen haar biografie Weerspiegeld in een waterglas. Maurice Gilliams 1900-1982.

Gerelateerde programma’s
15 12 23
Over ‘het genie’ en de uitvinding van de atoombom
Gezicht van het kwaad

De uitvinding van de atoombom is een van vele wetenschappelijke uitvindingen die in boeken en films worden geframed als product van één briljant brein. Zo ging deze zomer de film Oppenheimer maar liefst drie uur lang over natuurkundige Robert Oppenheimer en diens ogenschijnlijk solistische uitvinding van de atoombom, en verscheen dit najaar de roman De MANIAC over de wiskundige John von Neumann. Een avond met Margriet van der Heijden, Martijn van Calmthout, Daan Mulder en Emma Zuiderveen over het nieuwe boek van Benjamín Labatut en de representatie van wetenschap in kunst en cultuur.

Datum
Vrijdag 15 dec 2023 20:00 uur
Locatie
SPUI25
05 10 23
SPUI25-lezing door Connie Palmen
‘Oude hoerenpetticoats’

Wat is echt en wat is dat niet in de wereld van de schrijver, van de kunstenaar? Hoe dreigt zij al scheppende haar als ‘echt’ ervaren zelf te verloochenen? Voor de SPUI25-lezing van 2023 verkent Connie Palmen het imago en de roem, de zelfhaat en zelfverwerkelijking. Memorerend aan een gedicht van Sylvia Plath, neemt Palmen in haar nieuwe bundel Voornamelijk vrouwen het weggooien van de door Plath zogenoemde ‘oude hoerenpetticoats’ als beeld voor het weggooien van een deel van haarzelf dat de dichter was gaan haten: de gehoorzame jonge vrouw die haar schrijversziel verloochent om in de smaak te vallen bij anderen.

Datum
Donderdag 5 okt 2023 20:00 uur
Locatie
Aula
14 12 23
Uit de schatkamer van Johan Polak
Op weg naar het einde van Gerard Reve

Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Gerard Reve verschijnt een facsimile-uitgave van de handschriften van zijn brievenboek Op weg naar het einde, die zich bevinden in het archief van de gerenommeerde Amsterdamse uitgever en boekhandelaar Johan Polak. Kenners en liefhebbers gaan in gesprek over onder meer de totstandkoming van deze editie, het archief van Polak en het belang van Reve voor de huidige generatie lezers en letterkundigen.

Datum
Donderdag 14 dec 2023 20:00 uur
Locatie
SPUI25