Homoseksualiteit op het snijvlak van literatuur en wetenschap

Anders dan de anderen

In haar boek Anders dan de anderen laat emeritus hoogleraar Mary Kemperink zien hoe er in West-Europa vanaf de negentiende eeuw een beeld ontstond van homoseksualiteit als een bijzondere identiteit: homoseksuele mannen en vrouwen waren ‘anders’ dan ‘gewone’ mensen. Met dit beeld waren allerlei stereotypen en vooroordelen gemoeid, waarvan vele doorwerken tot op de dag van vandaag.

In het denken over homoseksualiteit was lang een essentiële rol weggelegd voor literatuur. Artsen maakten gretig gebruik van romans en gedichten als bronnen van informatie. Hun handboeken vonden daarna een weg naar een breed publiek dat niet medisch geschoold was. Schrijvers gaven de medische inzichten over homoseksualiteit in hun oeuvre dan weer op hun eigen manier een plaats. Hun literaire werk vond vervolgens een sterk groeiende schare lezers. Anders dan de anderen volgt dit fascinerende proces van wederzijdse beïnvloeding, puttend uit medische publicaties en literatuur uit Duitsland, Frankrijk, Engeland en Nederland. Daardoor leidt deze openbarende ideeëngeschiedenis ook naar een schat aan bekende én onbekende queerromans, -gedichten en -verhalen.

Mary Kemperink vertelt over haar boek en wordt geïnterviewd door literatuurwetenschapper en biograaf Koen Hilberdink. Uitgever Annette Portegies modereert de bijeenkomst.

Over de sprekers

Mary Kemperink is emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze is gespecialiseerd in het fin de siècle van de negentiende eeuw, niet alleen in de literatuur maar ook in de cultuur van deze periode. Haar invalshoek is internationaal en geldt in het bijzonder de relatie tussen literatuur en wetenschap. In 2011 publiceerde zij daarover het boek Gedeelde kennis. De afgelopen jaren heeft zij zich in toenemende mate beziggehouden met de relatie tussen literatuur en homoseksualiteit.

Koen Hilberdink is biograaf. Hij promoveerde op Ik ben een vreemdeling. Ik sta apart. Een biografie van Paul Rodenko (2000) en was de bezorger van Rodenko’s essays en kritieken. Recent verscheen van Hilberdink Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1919–2002) in de psychiatrie. Met Wiljan van den Akker bezorgde hij onlangs Werkversies van ‘Op weg naar het einde’. Uit het archief van J.B.W. Polak.

Annette Portegies (moderator) studeerde Nederlandse taal- en letterkunde en is uitgever bij Querido Facto. In 2019 verscheen haar biografie Weerspiegeld in een waterglas. Maurice Gilliams 1900-1982.