Over de rol van conflict in de democratie

Tegen/stellingen

Hoe organiseer je politiek conflict? Het is een van de belangrijkste vragen in een goed functionerende democratie. Onder invloed van neoliberaal gedachtegoed en beleid zijn politieke verschillen de afgelopen decennia afgevlakt. Als gevolg worden tegenstellingen vooral kunstmatig gecreëerd om kiezers te mobiliseren en tegen elkaar af te zetten. Een panel van journalisten, schrijvers, wetenschappers en activisten onderzoekt deze gevaarlijke impasse en hoe haar te overstijgen.

Arm en rijk, stad en platteland, voor of tegen ‘woke’, wel of niet vlees eten – alles in ons leven lijkt vandaag de dag politiek te zijn, maar wat levert het op? Politieke partijen slagen er steeds minder in om (schijnbare) tegenstellingen om te zetten in daadwerkelijke verandering of betrokkenheid met de democratie. Kan de politiek nog wel verandering teweegbrengen? Hoe zijn we op dit punt gekomen? Wat kunnen we doen om onze democratie nieuw leven in te blazen en welke rol speelt conflict daarin?

In deze NIAS Talk gaan onder leiding van NIAS-directeur Jan Willem Duyvendak journalisten, schrijvers, wetenschappers en activisten in gesprek over de rol van conflict in de democratie van nu. En worden tegenstellingen en schijnbare tegenstellingen na de Provinciale Staten Verkiezingen van 15 maart opnieuw tegen het licht gehouden.

Over de sprekers

Mark Lievisse Adriaanse werkt als journalist bij NRC Handelsblad, waar hij met name schrijft over democratie, macht en onmacht en politieke cultuur. Van september – januari 2023 was Lievisse Adriaanse journalist-in-residence bij het NIAS waar hij werkte aan een boek over de crisis in hedendaagse liberale democratieën. In 2021 won hij, samen met collega Derk Stokmans, een Tegel (categorie ‘achtergrond’) en een Loep (‘controlerende onderzoeksjournalistiek’) voor een reconstructie van de eerste zes maanden van de coronacrisis.

Marcia Luyten is journalist, econoom en televisiepresentator. Zij schreef verschillende boeken, waaronder Het geluk van Limburg waarvoor zij in 2016 de Brusseprijs ontving. Recent verscheen van haar hand Maxima Zorreguieta. Moederland (De Bezige Bij). Eerder presenteerde zij Buitenhof.

Sander van der Kraan is Gen Z’er, campagnestrateeg, socialist en mede-organisator van Het Woonprotest. Hij houdt zich voornamelijk bezig met het onderzoeken van de meest effectieve manieren om massa’s (jonge) mensen te bereiken en te activeren met politieke boodschappen. Zijn campagnes bereikten zo de afgelopen jaren miljoenen Nederlanders.

Tom van der Meer is hoogleraar Politicologie, in het bijzonder Legitimiteit, Ongelijkheid, en Burgerschap, aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoeksinteresses omvatten politiek vertrouwen, sociaal kapitaal, en kiesgedrag. Hij is de directeur van het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO), en mede-oprichter van het Nederlandse politicologie-blog StukRoodVlees.

Tamar de Waal is rechtsfilosoof, universitair docent en directeur van de Amsterdam Honours College of Law aan de Amsterdam Law School (Universiteit van Amsterdam). Daarnaast is ze voorzitter van Stichting Civic en columnist voor De Groene Amsterdammer. Van haar hand verscheen Integration Requirements for Immigrants in Europe (Hart Publishing, Bloomsbury). Voor haar proefschrift Conditional Belonging (2017) won zij de VWR-dissertatieprijs voor de beste dissertatie in de rechtsfilosofie in Nederland en België.

Twan Huijsmans is PhD-kandidaat in de sociologie en politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, bij de onderzoeksgroep Institutions, Inequalities and Life Courses.

Jan Willem Duyvendak (moderator) is directeur van het Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS) en faculteitshoogleraar van de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen (FMG) aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn meest recente boek is De macht der gewoonte. Populisme in de polder (met Menno Hurenkamp, 2022).