Een adres: de geschiedenis van de joodse onderduik

Meer dan 25.000 joden waren tijdens de oorlog op zoek naar een adres – een schuilplaats voor degenen die, ondanks alle dwang, de oproepen voor deportatie durfden te negeren. Een keuze die levens kon redden. In Een adres brengt Michal Citroen hun geschiedenis tot leven. Vanavond presenteren we deze verhalen van onderduikers, helpers en duikgevers, die Citroen aan de hand van dagboeken, getuigenissen, gesprekken en historische werken heeft opgetekend.

Op een dag bracht de vader van Michal Citroen zijn dertienjarige dochter naar de plek waar hij opgroeide. Hij wees haar zijn ouderlijk huis en vertelde over de middag dat de Duitsers kwamen. Vanaf dat moment stond hij er alleen voor en moest hij op zoek naar ‘een adres’. Meer dan 25.000 joden waren tijdens de oorlog op zoek naar een adres – een schuilplaats voor degenen die, ondanks alle dwang, de oproepen voor deportatie durfden te negeren.

In haar nieuwe boek, Een adres, brengt Michal Citroen hun geschiedenis tot leven. Ze schetst verhalen over onmacht, wanhoop, verraad, angst en bedrog, maar ook over moed, daadkracht, lef en hulp. Ze beschrijft hoe de bezetter stap voor stap anti-Joodse maatregelen invoerde, waarom zo velen niet onderdoken, hoe de Joodse Raad te werk ging en voor welke uitdagingen de ondergedoken joden zich gesteld zagen.

Over de sprekers

Michal Citroen was lange tijd als programmamaker van de VPRO verbonden aan het geschiedenisprogramma OVT op NPO Radio1. Ruim twintig jaar geleden schreef Michal Citroen U wordt door niemand verwacht. Nederlandse joden na kampen en onderduik.

Thom de Graaf is vice-president van de Raad van State. Daarnaast is hij lid van de raad van advies van de Carnegie Stichting, voorzitter van de Stichting Nationale Herdenking 15 augustus 1945 en voorzitter van de raad van toezicht van het Nederlands Openluchtmuseum. Eerder was hij onder meer burgemeester van Nijmegen en lid van en fractievoorzitter in de Eerste Kamer der Staten-Generaal voor D66.

Bertien Minco werkte onder meer als directeur/bestuurder en strategisch adviseur in de cultuursector en is sinds 2022 directeur van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Tevens doet ze onderzoek en vertelt verhalen over haar familiegeschiedenis. Haar debuutroman Liever niet op reis (2016) gaat over het naoorlogse zwijgen in een joodse familie. Vanaf het najaar van 2021 is er in de Synagoge Groningen een audiotour met verhalen uit de familiegeschiedenis van haar hand te beluisteren.

Laura Stek (moderator) is radio- en documentairemaker bij de VPRO. Naast haar functie als presentator bij OVT (NPO Radio1) werkt Stek aan narratieve podcasts, radiodocumentaires en films. Ze houdt van inhoudelijk gelaagde onderwerpen met ruimte voor vorm-experiment.