Vincent van Gogh, Olijfgaard, 1889. © Kroller Muller Museum.

De actualiteit van het archaïsche

Hoe verwarrender onze wereld wordt, des te groter het verlangen naar richting. En dat is precies wat Gabriël van den Brink in zijn nieuwe boek ‘De actualiteit van het archaïsche’ over de menselijke evolutie betoogt. Met een magistrale blik overziet hij in vele vormen van menselijk handelen, te beginnen bij lichamelijke, zoals voeden, vechten en zich voortplanten, die we met andere primaten gemeen hebben, tot meer geestelijke, zoals spreken, geloven en schilderen, die alleen bij mensen voorkomen. Tijdens dit programma gaat de auteur onder leiding van Kees Buitendijk in gesprek met Corien Prins en Jelle van Baardewijk.

De actualiteit van het archaïsche geeft een filosofisch doordacht beeld van ons bestaan waarbij niet alleen duidelijk wordt hoe we van andere dieren verschillen, maar ook wat we ondanks alle spanningen met elkaar delen. Dat biedt houvast en hoop, door te laten zien dat de wereld ons niet slechts overkomt – ze hangt mede af van de manier waarop wij zelf al dan niet handelen. Veel problemen waarmee wij worstelen vloeien voort uit onze evolutionaire voorgeschiedenis. Aan ons de uitdaging om te komen tot een betere balans tussen datgene wat het moderne leven van ons vraagt en datgene wat we in het verre verleden ooit geworden zijn.

Over de sprekers

Gabriël van den Brink was hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde aan Tilburg University en werkte daarna als gasthoogleraar wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit. Van den Brink is medeoprichter van de Filosofische School Nederland. Eerder verscheen van hem bij Prometheus ‘Ruw ontwaken uit een neoliberale droom’.

Corien Prins is voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid. Als hoogleraar Recht en Informatisering is zij verbonden aan de Tilburg Law School van de Tilburg University. Tot 2008 was zij voorzitter van het Tilburg Institute of Law, Technology, and Society (TILT) en sinds 2009 is zij lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Zij is ook lid van de selectieadviescommissie parket Hoge Raad

Jelle van Baardewijk is filosoof. Hij werkt als lector aan de Hogeschool Rotterdam en universitair hoofddocent aan Nyenrode. Van Baardewijk is een van de vaste krachten achter YouTube-kanaal De Nieuwe Wereld. In 2019 won hij de Socrates Wisselbeker met het boek Het Goede Leven en de Vrije Markt, met filosofen Ad Verbrugge en Govert Buijs. Onlangs publiceerde hij de bundel “Tijd voor Bedrijfsethiek.””

Mai Spijkers is directeur van Uitgeverij Prometheus.

Kees Buitendijk (moderator) is sinds januari 2024 directeur van de onafhankelijke denktank Socires. Hij werkt daar sinds 2016 na studies bestuurskunde en filosofie. Hij werkte daar o.a. aan programma’s over ethiek in de financiële sector, Rijnlands denken en democratisch burgerschap.

Vincent van Gogh, De Olijfgaard, 1889. Olieverf op doek. Kröller Muller Museum.