Amsterdam: een brakke stad

Tijdens dit programma kijken we met historicus Bob Pierik naar de geschiedenis van drinkwater in Amsterdam. Kunnen we lessen trekken uit het verleden voor toekomstig waterbeleid? Hoe kunnen we het waterbewustzijn bij Amsterdammers vergroten? Wat betekent het om in een verzilte stad te leven en hoe ziet toekomstbestendig waterbeleid eruit voor de Amsterdam?

Van oorsprong ligt Amsterdam niet alleen aan de zee, maar ín zee. Het water was naast een zegen voor de stad, ook een bron van uitdagingen. In de vroegmoderne tijd ontwikkelde Amsterdam een uitgebreid en complex systeem om haar inwoners van schoon drinkwater te voorzien. Dit systeem liep uiteen van duizenden regenwaterbakken tot waterschuiten die het water bij Weesp ophaalden. De verdeling van drinkwater werd alleen lang niet evenredig verdeeld tussen verschillende huishoudens. Wat had dit voor invloed op de Amsterdammer van de vroegmoderne tijd?

Vandaag de dag kampt Amsterdam wederom met schaarste aan schoon drinkwater. De verzilting van de waterbronnen zorgen voor grote uitdagingen voor stedenbouwkundigen. Zo wordt het zoete water van het Amsterdam-Rijnkanaal steeds zouter. Het gebruik van regenwater, dat ooit zo vanzelfsprekend was, wordt nu opnieuw onderzocht als oplossing voor de toekomst. Gemeente Amsterdam bereid zich op verschillende manieren voor op een duurzame watertoekomst. Hoe kunnen Amsterdammers zich meer bewust worden van de plek waar zij wonen en de effecten die dit heeft op hun water?

Dit programma is onderdeel van 24 uur Centrum.

Over de sprekers

Bob Pierik werkt als Postdoctoraal onderzoeker bij de VU Amsterdam in het NWO project Omgaan met Droogte en Dr. Ernst Crone Fellow bij het Scheepvaartmuseum Amsterdam. Hij promoveerde in 2022 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Urban Life on the Move. In 2023 publiceerde hij zijn boek Zo veel leven voor de deur. Een geschiedenis van alledaags Amsterdam in de zeventiende en achttiende eeuw.

Mare de Wit is adviseur Klimaatbestendig Waterbeheer bij Rijkswaterstaat en is daarnaast initiator en kwartiermaker voor Toekomst aan Tafel namens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (directoraat-generaal Water en Bodem), Rijkswaterstaat en de Staf Deltacommissaris. Toekomst aan Tafel biedt een inspirerende en concrete aanpak om een toekomstgerichte koers te varen die zowel recht doet aan de inwoners van nu als aan de belangen van morgen. Met Toekomst aan Tafel heeft de Wit een aanpak ontwikkelt om de toekomst te betrekken, te borgen en te benutten bij beleidsontwikkelingen en keuzes, en zodoende daadwerkelijk ‘de toekomst aan tafel te zetten’ bij beleidsprocessen.

Martijn Veenstra werkt bij Gemeente Amsterdam als Sr. Stedenbouwkundige / Strategisch adviseur – Ruimte en Duurzaam gemeente Amsterdam.

Revka Bijl (moderator) is schrijver, moderator en docent. Ze studeerde Journalistiek aan de School voor Journalistiek in Utrecht en Media en Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast werkt ze als communicatiemedewerker bij SPUI25.

Afbeelding: Pieter Nolpe, Doorbreken van de Sint-Antoniesdijk, 1651. Prent, 40,5 x 51 cm. Rijksmuseum. (Publiek domein)