© Wikimedia Commons

De lezer van de negentiende eeuw

Als iets opvalt aan de literatuur van de negentiende eeuw, dan is het hoe verantwoordelijk veel schrijvers zich voelden voor het welzijn van de maatschappij. Maar hoe zat dat met de lezers? Wat lazen negentiende-eeuwers eigenlijk? Waar haalden mensen hun boeken vandaan, welke modes volgden ze en welke literaire schandalen trokken hun aandacht? Deze avond staan we stil bij het grote nieuwe boek van Marita Mathijsen, waarin zij zich verplaatst in L, de boekenliefhebber van de negentiende eeuw.

In haar nieuwste boek zet Marita Mathijsen haar eigentijdse leesbril af en verplaatst zich in de boekenliefhebber van de negentiende eeuw. Dat kon een man zijn of een vrouw: door Mathijsen krijgt de lezer van toen eenvoudigweg de naam L toebedeeld. L staat voor de man of vrouw die van lezen houdt. In de leesclub waar hij lid van is discussieert hij over nieuwe boeken. Zijn vaste boekhandelaar weet welke boeken hij wil kopen. L leest niet alleen literatuur, maar ook verhandelingen, pamfletten, vertalingen en oude meesters. Hij beseft dat literatuur iets met je doet: ze geeft troost, ze windt op, ze zorgt ervoor dat je meelevend in de wereld staat.

Mathijsen biedt een nieuwe kijk op een veelbewogen periode. Aan het begin van de eeuw, de tijd van Fransen en patriotten, krijgt de lezer naast opruiende pamfletten de nodige nationalistische poëzie voorgeschoteld, en romantische verhalen over het verleden. Halverwege de eeuw worden de romans rauwer, realistischer ook. Tegen het einde van de eeuw wordt de lezer overspoeld met romans die emancipatie bevorderen en kolonialisme aan de kaak stellen. Onderweg introduceert Mathijsen tal van interessante, soms onbekende auteurs, onder wie vele vrouwen. Het resultaat is een heel nieuwe geschiedenis van de negentiende eeuw.

Over de spreker

Marita Mathijsen is emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de UvA. Ze schreef verschillende standaardwerken, waaronder De geest van de dichter (1990), De gemaskerde eeuw (2002) en Historiezucht (2013). Haar werk werd met verschillende prijzen onderscheiden. In 2018 verscheen van haar hand het veelgeprezen biografische werk Jacob van Lennep. Een bezielde schavuit.

 

Met medewerking van:

Carel Alphenaar

Jörgen Apperloo

Gerda Aukes

Atte Jongstra

Alma Mathijsen

Nelleke Noordervliet

Xandra Schutte

Mieke van der Weij

Gerelateerde programma’s
22 02 21
Dit hebben wij in huis! #6
Psychedelische middelen en media-machinaties

In 1969 schreef filosoof Marshall McLuhan dat de interesse in psychedelica indertijd te maken had met het ontwikkelen van ‘empathie met de ons binnendringende elektronische omgeving’. De hedendaagse ‘psychedelische renaissance’ wordt geleid door experimenten in de therapeutische werking van geestverruimende middelen.

Datum
Maandag 22 feb 2021 17:00 – 18:00
Locatie
Online
15 03 21
Dit hebben wij in huis! #9
Boeken in Batavia

In Nederlands-Indië werd gelezen! Er waren vele uitgevers, boekhandels, drukkerijen. Van Nederlanders, Indonesiërs, en van in de kolonie woonachtige Chinezen en Arabieren. Of ze nu geschreven waren op palmbladeren, gekerfd in houtblokken of gesteendrukt met inkt van de damarboom: in de koloniale geschiedenis waren boeken belangrijk.

Datum
Maandag 15 mrt 2021 17:00 – 18:00
Locatie
Online
01 03 21
Dit hebben wij in huis! #7
Culturele verbeeldingen van het platteland: voorbij de idylle?

Veel populaire culturele verbeeldingen van het platteland – denk aan ‘Boer zoekt vrouw’ – grijpen terug op de idylle, met als gevolg dat de niet-idyllische aspecten van het platteland onzichtbaar blijven.

Datum
Maandag 1 mrt 2021 17:00 – 18:00
Locatie
Online