Geschiedenis en herinnering

Het vergeten kwaad

Peter Delpeut was sinds zijn studententijd een groot bewonderaar van de Litouws-Amerikaanse cineast Jonas Mekas (1922-2019). Totdat de historicus Michael Casper in een artikel beweerde dat Mekas bepaalde gebeurtenissen in het Litouwen van de Tweede Wereldoorlog bewust is vergeten of verkeerd heeft voorgesteld. Naar aanleiding van Delpeuts boek Het vergeten kwaad spreken we over morele verantwoordelijkheid, geschiedenis en herinnering.

In Mekas’ oeuvre was niet of nauwelijks plaats voor de moord op 2400 Joden op één dag in zijn geboortestreek. Michael Casper vond overigens geen indicatie dat Mekas aan de moordpartij zou hebben deelgenomen; hij roept Mekas dan ook niet zozeer ter verantwoording vanwege zijn daden, maar vanwege zijn geheugen. Mekas is zaken ‘vergeten’ die hij niet mag vergeten. Peter Delpeut probeert in Het vergeten kwaad te achterhalen wat dit betekent voor zijn bewondering en morele kompas tegenover Jonas Mekas. Moet hij hem veroordelen? Mág hij hem veroordelen? Deze middag spreken we over de vraag of je iemands persoonlijke herinnering kan en mag ‘cancelen’. Wat is de verantwoordelijkheid van de kunstenaar tegenover de geschiedenis? Wat geeft meer recht tot spreken: de persoonlijke herinnering of de geschiedschrijving gebaseerd op documenten? Bestaat er een recht op vergeten? En wat zijn de morele implicaties van ‘vergeten’?

Over de sprekers

Bertien Minco is oprichter van het Jeugdfonds Sport & Cultuur, waarvan zij tot voor kort ook de directeur was. Ze is voorzitter van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Ze onderzoekt, schrijft en vertelt over haar familiegeschiedenis. Als moderator, interviewer en gespreksleider leidde zij vaak discussies over herdenken en de Tweede Wereldoorlog.

Jan Oegema studeerde algemene literatuurwetenschap en was redacteur bij verschillende uitgeverijen. Van zijn hand verschenen o.a. Lucebert, mysticus (1999) en Een vreemd geluk. De publieke religie van Auschwitz (2003). Recent verscheen van hem Rilke en de wijsheid. De kunstenaar als leraar (Prometheus, februari 2021).

Peter Delpeut is cineast, romanschrijver en essayist. Hij was adjunct-directeur van het Nederlands Filmmuseum en ontving voor drie van zijn films een Gouden Kalf. In 2018 verscheen de essayistische roman In het zwart van de spiegel.

Jurriën Rood is filosoof en filmmaker. Als filmer/filosoof werkte hij bij de Amsterdamse politie en onderzocht het straatgezag. Zijn praktisch-filosofische boek Wat is er mis met gezag? werd in 2014 genomineerd voor de Socratesprijs. Zijn nieuwe boek De ambtenaar en het kwaad verschijnt in de herfst van 2021.

Jan van den Berg (moderator) studeerde godgeleerdheid en sociaal-politieke wijsbegeerte aan de KU Nijmegen (huidige Radboud Universiteit), maakt documentaire theatervoorstellingen met een speciale interesse voor natuurwetenschappelijke onderwerpen, is theaterdocent (Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en de Toneelacademie Maastricht) en filmmaker (o.a. HIGGS – Into the Heart of Imagination, co-regie Hannie van den Bergh).

 

Gerelateerde programma’s
28 09 20
Denken over het Kwaad

Hoe hangen onze oordelen over het kwaad uit het verleden samen met onze ideeën over het kwaad van heden en toekomst? We verkennen het kwaad en zijn mogelijke lessen door de eeuwen heen.

Datum
Maandag 28 sep 2020 20:00 – 21:30
Locatie
Online
30 10 19
Over de dynamiek tussen historisch onderzoek en publiek debat
Bezetting en beeld

Historici beschrijven het verleden bij voorkeur in al zijn schakeringen en ambivalenties. Maar in het publieke domein laten sentimenten, met name waar het gaat om de bezettingsjaren, soms weinig ruimte voor nuance. Doen eenduidige oordelen over het bezette verleden afbreuk aan de mogelijkheid ermee in het reine te komen?

Datum
Woensdag 30 okt 2019 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
22 03 19
De beeldroman als kroniek van het catastrofale verleden
Donkere bladzijdes

Sinds het overweldigende succes van Maus, Art Spiegelmans beeldroman die in 1992 een Pulitzerprijs won, woedt een levendig debat over de mogelijkheden en beperkingen van strips, graphic novels en beeldverhalen voor de verbeelding van het verleden. De standpunten liggen ver uiteen: is dit een medium dat zijn onderwerpen slechts kan trivialiseren, of één dat de fragmentatie van herinnering en menselijke zelfreflectie juist bij uitstek kan representeren?

Datum
Vrijdag 22 mrt 2019 20:00 – 21:30
Locatie
SPUI25